Kali, Sekhmet en de helende kracht van boosheid

Jaren geleden deden we tijdens de tantra-jaaropleiding een oefening met Kali, de hindoegodin die onder andere symbool staat voor woede, vernietiging en wedergeboorte. De vrouwen om mij heen begonnen luid te schreeuwen, vloeken en op kussens te slaan.

Ik sloeg volledig dicht. Ik probeerde mijn boosheid te voelen.

NIETS.

Geen vuur. Geen kracht. Geen oerkreet. Geen woede. Alleen... leegte.

Achteraf begrijp ik veel beter wat er gebeurde. Al het lawaai en geschreeuw waren een enorme trigger voor mijn zenuwstelsel. Als kind groeide ik op in een omgeving waar veel geschreeuwd werd. En waar boosheid gevaarlijk was. Boosheid betekende afwijzing, geweld, de verbinding verliezen en schuld en schaamte. Misschien had ik onbewust ook iets besloten: Als dit is wat boosheid is – schreeuwen, vernederen en bang maken – dan wil ik daar nooit op lijken!

Want lange tijd dacht ik dat boosheid het tegenovergestelde van liefde was.

Mijn lichaam deed precies wat het ooit had geleerd te doen:

Het beschermde me. Ik dissocieerde. Ik raakte mijn lichaam kwijt.

Na afloop liep ik naar de docente. "Ik heb dat gewoon niet," zei ik. "Die woede." 

Ze glimlachte vriendelijk. "Ach..." zei ze. "Misschien ben jij gewoon meer een Lakshmi."

😂😂😂

Nu, jaren later... kan ik me bijna niet voorstellen dat ik dat óóit heb gezegd.

Ik?

Geen woede? 

MOEWWAAHAHAHAHAHAHAHA!

Wat ik toen nog niet wist, was hoe ingewikkeld de relatie tussen trauma en boosheid eigenlijk is. Veel mensen, en zéker vrouwen, denken dat ze geen boosheid hebben, terwijl die eigenlijk bevroren is. Of veranderd in depressie, perfectionisme, pleasen, controle of verdriet. Meisjes worden vaak al vroeg geleerd dat ze braaf moeten zijn, meegaand en verzorgend. Maar zéker niet boos of 'lastig'. 

Het probleem is alleen dat wanneer je geen contact hebt met jouw walging en gezonde woede, deze wereld een veel onveiligere plek kan gaan voelen. Misschien niet altijd fysiek bedreigend, maar de kans is groot dat je uiteindelijk ziek wordt of op een dag wakker wordt en denkt; “Is dit het nou, het leven? Is dit alles?” 

Want wanneer je blijft geven zonder grenzen, kom jij zelf altijd als laatst. En zullen jouw leven, werk en relaties steeds minder weerspiegelen wat jou werkelijk vreugde geeft. Dus het wakker maken van jouw innerlijke Kali is misschien wel één van de belangrijkste stappen richting heling.

Niet als godin. Maar als archetype. In jou.

Hoe meer ik over Kali leerde, hoe minder ik haar begon te zien als een vernietiger. Op afbeeldingen ziet ze er angstaanjagend uit. Maar onder haar woeste uiterlijk schuilt een diepe liefde. Ze vernietigt niet de mens, maar datgene wat ons gevangen houdt.

Illusies. Oude patronen. Dat wat niet langer dient.

Door middel van ademwerk kwam ik steeds meer in contact met de diepere bevroren lagen in mij. En dus ook met mijn boosheid. 

En toen gebeurde er iets nieuws. Voor het eerst voelde ik Sacred Rage. Niet destructief. Maar oeroud. Alsof mijn lichaam eindelijk zei: tot hier en niet verder!

Toen in Nederland de discussie rondom de moord op Lisa in 2025 oplaaide, kwam alle woede die ik jarenlang had onderdrukt naar boven. Heel eerlijk? Een deel van mij wilde alles wat mij ooit was aangedaan terug de wereld in slingeren. Gelukkig wist ik inmiddels dat die energie niet naar buiten hoefde, maar gevoeld wilde worden. Dus ik zette muziek op en begon te stampen, slaan, dansen en bewegen.

Een paar maanden later werd ik na het lezen van 'De terugkeer van de tempelpriesteres' (van Michelle Shanti, zie boekentips) bevangen door een enorme interesse in de Egyptische Godinnen en kwam ik uiteindelijk tijdens mijn reis naar Egypte in Luxor, op het tempelcomplex van Karnak, oog in oog te staan met Sekhmet, de Egyptische leeuwengodin. Ook zij wordt vaak gezien als vernietigend.

Maar toen ik voor haar stond, voelde ik slechts één beweging en één woord: "Mama." Ik móest bij haar op schoot gaan zitten.

Waar Kali mij leerde mijn grenzen te bewaken, liet Sekhmet mij ervaren hoe het voelt om onvoorwaardelijk beschermd te worden.

De leeuwin die haar welpje beschermt. "Aan mij mag je komen, maar níét aan haar."

Op dat moment begreep ik waarom ik in Sekhmet geen vernietiger ontmoette, maar een moeder. 

Niet eentje die mij klein hield, maar eentje die zei: "Kom maar. Ik waak wel."

Ooooooh... wat ben ik blij dat ik eindelijk bij mijn boosheid heb kunnen komen. Die enorme OERkracht van Liefde.

Pas toen ik mijn innerlijke beschermer terugvond, durfde mijn zachtheid weer tevoorschijn te komen. Dat was misschien wel de grootste verrassing. Ik was bang dat boosheid mij harder zou maken, maar het tegenovergestelde gebeurde. Ik werd juist zachter. Vrijer. Creatiever. Speelser.

Alsof mijn innerlijke kind eindelijk wist: iemand let nu op mij. Ik hoef het niet meer alleen te doen.

Gezonde boosheid is misschien wel de meest liefdevolle emotie die we hebben.

Niet omdat ze wil vernietigen, maar omdat ze wil beschermen. Ze wil brullen voor de Liefde!

Soms is boosheid dus niet verdwenen. Soms wacht ze gewoon totdat jouw lichaam zich eindelijk veilig genoeg voelt om haar toe te laten.

 

❤️

Reflectievraag

Als jouw boosheid niet tegen iemand gericht zou zijn, maar vóór jou... wat zou ze je dan vandaag willen vertellen?